A është Shqipëria parajsë fiskale?

Përgjigjja e shkurtër është jo, dhe arsyet ia vlen të kuptohen e jo të pohohen. Shqipëria ka një regëjim vërtet bujar për biznesin e vogël, dhe ka gjithashtu rregulla për shoqëritë e huaja të kontrolluara, dispozita për çmimet e transferimit, një regjistër publik të pronarëve përfitues dhe një rrjet të gjerë marrëveshjesh. Këto janë tiparet e një juridiksioni të përputhshëm me një normë konkurruese, gjë që është tjetër.

ÇFARË DO TË THOTË ZAKONISHT PYETJA

Kush pyet nëse Shqipëria është parajsë fiskale bën përgjithësisht njërën nga dy pyetje krejt të ndryshme. Ose: a është barra tatimore mjaftueshëm e ulët sa të justifikojë zhvendosjen e një biznesi ose të një jete atje. Ose: a mund të kalohen të ardhurat nëpërmjet Shqipërisë ndërsa personi ose biznesi mbetet diku tjetër.

Përgjigjja për të parën është shpesh po. Përgjigjja për të dytën është jo, dhe dispozitat që e bëjnë atë jo janë objekt i këtij artikulli.

ÇFARË ËSHTË VËRTET TËRHEQËSE

Neni 69 i Ligjit nr. 29/2023 përmban deri më 31 dhjetor 2029 një regjim kalimtar 0% për tatimpaguesit dhe veprimtaritë që kualifikohen brenda qarkullimit vjetor bruto prej 14.000.000 lekësh. Shpërndarjet tatohen përgjithësisht veçmas. Kualifikimi varet nga veprimtaria, statusi dhe ligji në fuqi, ndaj lehtësimi nuk duhet trajtuar si normë universale për çdo subjekt ose individ.

Kjo është një pozitë reale dhe e pazakontë. Është gjithashtu, pikërisht, një lehtësim për biznesin e vogël. Ai shpërblen ushtrimin e një biznesi të vërtetë në Shqipëri në përmasa modeste. Ai nuk bën asgjë për këdo që kërkon të regjistrojë fitime të fituara diku tjetër.

PSE NUK FUNKSIONON SI PARAJSË

Tatimi botëror i rezidentëve

Shqipëria i taton individët dhe subjektet rezidente mbi të ardhurat botërore dhe jo mbi bazë territoriale. Sipas nenit 8, individi është rezident nëse është i pranishëm 183 ditë ose më shumë në vitin tatimor ose nëse banesa e përhershme dhe qendra e interesave jetësore janë në Shqipëri. Të bëhesh rezident shqiptar i fut të ardhurat botërore në rrjetën shqiptare, në vend që t'i heqë nga ajo e dikujt tjetër.

Shoqëritë e huaja të kontrolluara

Neni 19 i Ligjit nr. 29/2023 futi regëjimin e parë formal shqiptar, në fuqi që nga 2024. Kur një rezident tatimor shqiptar kontrollon një subjekt të huaj — përgjithësisht më shumë se gjysmën e pronësisë, të drejtave të votës ose të drejtës mbi fitimet — dhe ai subjekt mban ndjeshëm më pak tatim se sa do të kishte mbajtur në Shqipëri, fitimet e tij të pashpërndara mund t'i atribuohen kontrolluesit si të ardhura personale.

Atribuimi ndodh në vitin kur fitimet realizohen, jo kur shpërndahen. Rregullimi klasik — zhvendosje në një vend me tatim të ulët, ruajtje e një shoqërie operative diku edhe më poshtë, lënia e fitimeve atje — është pikërisht ajo që trajton dispozita.

Një regjistër publik i pronarëve përfitues

Ligji nr. 112/2020 i kërkon çdo subjekti të regjistruar të deklarojë personat fizikë që në fund të fundit e zotërojnë ose e kontrollojnë, dhe regjistri i mbajtur nga QKB është publik. Shtresëzimi nëpërmjet shoqërive mbajtëse të huaja nuk e mposht detyrimin: deklarimi kalon nëpër zinxhir deri te personi në fund të tij.

Që nga Ligji nr. 6/2022, deklarimi fillestar i pronarit përfitues shoqëron regjistrimin. Ndryshimet e mëvonshme duhen përditësuar brenda afatit ligjor dhe mospërputhja mund të sjellë gjoba e pasoja në regjistër.

Çmimet e transferimit dhe kufizimi i interesave

Ligji nr. 29/2023 përmban dispozita për çmimet e transferimit të përafruara me praktikën ndërkombëtare, së bashku me rregulla për kufizimin e zbritjes së interesave. Transaksionet midis palëve të lidhura pritet të jenë në kushte tregu dhe të dokumentuara.

Një rrjet i gjerë marrëveshjesh

Shqipëria ka një rrjet të gjerë marrëveshjesh për shmangien e tatimit të dyfishtë, shumë prej tyre në fuqi, dhe zbaton metodën e kreditimit dhe jo të përjashtimit. Marrëveshjet i ndajnë të drejtat tatimore dhe përmbajnë dispozita zgjidhëse për individët rezidentë në të dy shtetet. Shkëmbimi i informacionit rrjedh prej tyre.

LEHTËSIMI ËSHTË KALIMTAR

Kjo është pika që lënë jashtë më shëpesh krahasimet e juridiksioneve. Neni 69 titullohet dispozita kalimtare, dhe norma 0% skadon më 31 dhjetor 2029. Struktura e përhershme e normave në ligj është tjetër: 15% tatim mbi fitimin dhe norma progresive për individët.

Aktualisht nuk ka propozim për zgjatje. Një strukturë e ngritur mbi supozimin se lehtësimi është i përhershëm është ngritur mbi një datë.

ÇFARË ËSHTË PRA SHQIPËRIA?

Një juridiksion me normë konkurruese për bizneset e vogla vërtet rezidente, me një kuadër funksional përputhshmërie dhe me një regëjim kundër shmangies të ri por real. I përshtatet dikujt që synon të jetojë, të punojë dhe të paguajë tatime atje, me një normë që rastis të jetë e ulët.

Nuk i përshtatet dikujt që kërkon një vend regjistrimi, dhe kush provon ka më shumë gjasa të ndeshet me nenin 19 sesa me një rezultat të favorshëm.

PIKA PRAKTIKE

Nëse e konsideroni Shqipërinë sepse norma është tërheqëse dhe planifikoni të zhvendosni jetën dhe biznesin tuaj atje, analiza është e drejtpërdrejtë dhe shpesh e favorshme. Nëse e konsideroni Shqipërinë ndërsa synoni të mbeteni rezident diku tjetër, ose ndërsa ruani një shoqëri operative në një juridiksion me tatim më të ulët, merrni këshillë para se të veproni dhe jo pasi të mbyllet viti i parë tatimor.