Shqipëria, Gjeorgjia, Qiproja apo Portugalia: një krahasim juridik dhe tatimor për zhvendosjen

Katër juridiksionet që krahasohen shpesh për zhvendosje ndryshojnë ndjeshëm në rezidencën tatimore, sipërmarrjen, pensionin dhe migracionin. Portugalia mbylli regjimin e mëparshëm NHR, Qiproja ndryshoi sistemin tatimor në 2026, ndërsa Shqipëria dhe Gjeorgjia ruajnë regjime të kushtëzuara për biznesin e vogël. Krahasimi kërkon rregulla aktuale dhe këshillim në të dy shtetet e prekura.

PSE DUHET RISHKRUAR KY KRAHASIM

Për një dekadë, këshilla standarde për një sipërmarrës ose të pensionuar evropian kalonte nëpër Portugali, me Qipron si alternativë. Regëjimi portugez për rezidentët jo të zakonshëm ofronte dhjetë vjet trajtim të favorshëm të të ardhurave të huaja dhe ishte i hapur pak a shumë për këdo që zhvendosej.

Ai regëjim u mbyll për aplikime të reja më 1 janar 2024, me rregullime kalimtare për rastet kualifikuese deri më 31 mars 2025. Zvendësuesi — statusi nxitës për kërkimin shkencor dhe inovacionin, IFICI, ndonjëherë i tregtuar si "NHR 2.0" — është shumë më i ngushtë. Ai mbulon kërkues shkencorë, personel të certifikuar start-up-esh, staf kërkimi e zhvillimi dhe role të kualifikuara në shoqëri të orientuara nga eksporti. Ai nuk u jep pensioneve të huaja trajtimin 20% për veprimtaritë kualifikuese. Trajtimi i të ardhurave me burim të huaj varet nga kategoria, burimi dhe rregullat kundër abuzimit.

Qiproja ndërkohë e ngriti normën e tatimit mbi fitimin nga 12,5% në 15% me efekt nga janari 2026, në përputhje me minimumin global të OECD-së, ndërsa ruajti dhe zgjati regëjimin e jodomicilit.

Çdo gjë që lexoni për krahasimin e këtyre juridiksioneve dhe që i paraprin vitit 2024 përshkruan një peizazh që ndërkohë ka lëvizur.

TË KATËRT ME NJË SHIKIM

Të dhënat për Gjeorgjinë, Qipron dhe Portugalinë jepen për orientim dhe duhen verifikuar me këshilltarë të kualifikuar në ato juridiksione. Praktika jonë është e drejta shqiptare; i parashtrojmë të tjerat sepse krahasimi është pyetja që bëhet në të vërtetë, jo sepse këshillojmë për to.

SIPËRMARRËSI

Për një biznes të drejtuar nga pronari me qarkullim nën rreth 135.000 euro, pozita e Shqipërisë është e vështirë për t'u mëposhtë. Tatimi mbi fitimin është 0% deri në fund të 2029, dhe e gjithë kostoja e çuarjes së fitimit te pronari është tatimi 8% mbi shpërndarjen. Qiproja me 15% tatim mbi fitimin plus një përjashtim non-dom mbi dividendët prodhon rezultat të krahasueshëm, por kërkon më shumë strukturë për ta arritur.

Mbi pragun shqiptar pamja ndryshon ndjeshëm. Me 15% tatim mbi fitimin plus 8% mbi shpërndarjet, barra efektive mbi fitimin e shpërndarë është përafërsisht 21,8%, dhe Qiproja bëhet më konkurruese për një biznes të përmasave, me përfitimin shtesë të anëtarësisë në BE.

Regëjimi 1% i Gjeorgjisë është tërheqës brenda kufijve të vet, dhe trajtimi territorial i të ardhurave të huaja është vërtet i favorshëm, por vendi ndodhet më larg tregjeve evropiane dhe jashtë BE-së.

I PENSIONUARI

Këtu tregu ka lëvizur më shumë.

Portugalia ishte zgjedhja standarde dhe tani, për të pensionuarit, thjesht nuk është në listë. IFICI përjashton tërësisht të ardhurat nga pensioni, dhe një i sapoardhur përballet me normat progresive standarde.

Qiproja i taton pensionet e huaja me një normë të sheshtë mbi një brez të vogël të përjashtuar, gjë që është e parashikueshme dhe e ulët. Trajtimi shqiptar i të ardhurave kualifikuese nga pensionet e huaja është i favorshëm, dhe ekziston një leje e dedikuar qëndrimi për pensionistët sipas nenit 85 të Ligjit nr. 79/2021 me një kërkesë të moderuar të ardhurash.

PUNËTORI NË DISTANCË

Shqipëria ka këtu një veçori të pazakontë: sipas Ligjit nr. 25/2022, mbajtësi kualifikues i lejes për nomad dixhital përfiton një përjashtim dymbëdhjetëmujor nga rezidenca tatimore shqiptare. Për një vit të parë, kjo është një pozitë vërtet e fortë.

Ajo është gjithashtu e përkohshme, dhe këtë pikë shumica e krahasimeve e lënë jashtë. Kur përjashtimi skadon, zbatohen testet e zakonshme të nenit 8, dhe punëtori që deri atherë ka krijuar banesë dhe numër ditësh në Shqipëri bëhet rezident dhe i tatueshëm mbi të ardhurat botërore. Kush planifikon një qëndrim shumëvjeçar duhet të modelojë vitin e dytë, jo të parin.

KU ËSHTË SHQIPËRIA VËRTET MË E DOBËT

Preferojmë ta themi hapur sesa ta zbuloni vetë.

• Bankat. Hapja e llogarisë për një subjekt me pronësi të huaj zgjat javë, jo ditë, dhe përfshin shqyrtim të zinxhirit të pronësisë dhe të burimit të fondeve. Qiproja dhe Portugalia janë më të lehtë.
• Lehtësimi është kalimtar. Norma 0% shkon deri më 31 dhjetor 2029 dhe është hartuar si dispozitë kalimtare. Regëjimi non-dom i Qipros shkon 17 vjet.
• Jashtë BE-së. Shqipëria është kandidate me negociata të avancuara, por anëtarësimi nuk është bazë planifikimi për sot. Qiproja dhe Portugalia e ofrojnë tani.
• Buza e greminës. Pragu 14.000.000 lekë vepron gjithçka ose asgjë, gjë që e bën rritjen përtej tij të shtrenjtë në një mënyrë që sistemet e shkallëzuara nuk e kanë.
• Thellësia administrative. Shumë detaje procedurale qëndrojnë në udhëzime ministrore dhe jo në ligj, dhe ndryshojnë pa ndryshim ligji.

KU ËSHTË SHQIPËRIA VËRTET MË E FORTË

• Një normë kalimtare potencialisht konkurruese për biznesin e vogël, kur tatimpaguesi dhe veprimtaria kualifikohen dhe mbeten nën prag.
• Pa kërkesë për ortak vendas, pa kërkesë për administrator rezident, regjistrim falas dhe kapital minimal simbolik.
• Një rrugë e dedikuar qëndrimi për pensionistët dhe një kategori funksionale për punëtorët në distancë.
• Kosto jetese dukshëm nën Qipron dhe Portugalinë.

SI TË VENDOSNI VËRTET

1. Përcaktoni çfarë do të bëjë vendi juaj i origjinës. Ndërprerja e rezidencës diku rregullohet nga ligji i atij vendi, dhe marrëveshja përkatëse përcakton kush taton çfarë.
2. Identifikoni llojin e të ardhurave. Fitimi tregtar, dividendët, pensioni dhe të ardhurat nga punësimi trajtohen shumë ndryshe në këto katër vende.
3. Modeloni vitin e tretë, jo të parin. Lehtësimet kalimtare dhe përjashtimet hyrëse skadojnë.
4. Peshoni ndershmërisht anëtarësinë në BE kundërejt normës tatimore. Për disa ajo e vendos pyetjen vetë.
5. Merrni këshillë në të dy juridiksionet. Një këshilltar në destinacion nuk mund t'ju thotë çfarë do të bëjë shteti juaj i origjinës, dhe anasjelltas.