Leje qëndrimi në Shqipëri për investim: kushtet dhe procedura

Shqipëria parashikon një leje të posaçme qëndrimi për shtetasin e huaj që investon në vend. Pas ndryshimeve të vitit 2025 në Ligjin nr. 79/2021, rregullat e hollësishme gjenden në nenin 85/1. Kjo është një rrugë për investim aktiv, me kushte për personelin, shpërblimin dhe përputhshmërinë; ajo dallon nga qëndrimi për pronën e paluajtshme dhe nuk është një «golden visa» pasive.

Investimi i huaj dhe shqyrtimi i synuar

Ligji nr. 7764/1993 u garanton përgjithësisht investitorëve të huaj trajtim kombëtar, transferimin e fitimeve dhe kapitalit dhe mbrojtje ligjore nga shpronësimi. Duke respektuar rregullat sektoriale, një person fizik ose juridik i huaj mund të zotërojë përgjithësisht 100% të një shoqërie shqiptare pa ortak shqiptar ose administrator rezident.

Investimet e zakonshme përgjithësisht mbeten të lira nga autorizimi paraprak. Megjithatë, Ligji nr. 56/2025 solli vlerësim ose shqyrtim të synuar për investimet e huaja direkte që lidhen me infrastrukturën kritike publike, teknologjitë kritike dhe mallrat me përdorim të dyfishtë, inputet kritike, informacionin sensitiv ose lirinë e medias. Procedurat u miratuan me VKM nr. 226, datë 1 prill 2026.

Leja e investitorit sipas nenit 85/1

Ligji nr. 43/2025 shtoi kategorinë e investitorit në nenin 39, shkronja «k», dhe rregullat operative në nenin 85/1. Investitor është personi fizik që investon në një njësi ekonomike, si biznes, me synim realizimin e fitimit. Kjo është leje qëndrimi e lidhur me një investim real në veprimtari dhe jo dispozita e vjetër e lejes unike për investitor të nenit 69.

Vlera e investimit nuk përcaktohet në ligj. Ajo caktohet me udhëzim të përbashkët të ministrave përgjegjës dhe duhet verifikuar sipas aktit në fuqi në momentin e aplikimit. Procedura e përgjithshme rregullohet nga Ligji nr. 79/2021 dhe aktet zbatuese, përfshirë VKM-në nr. 858/2021, të ndryshuar.

Kushtet dhe kohëzgjatja

Aplikanti duhet të provojë më shumë se transferimin e fondeve. Neni 85/1 kërkon:

• investim në Shqipëri në vlerën minimale të caktuar me udhëzim të përbashkët ministror;
• raport prej të paktën pesë shtetasish shqiptarë për çdo shtetas të huaj në forcën e punës;
• të njëjtin raport në organet drejtuese dhe kontrolluese të njësisë;
• shpërblim jo më të ulët se paga mesatare e paguar në Shqipëri për pozicionet përkatëse gjatë vitit pararendës; dhe
• prova se veprimtaria nuk është me humbje dhe është e regjistruar rregullisht dhe në përputhje me detyrimet tatimore.

Leja fillestare jepet për dy vjet. Ajo mund të përtërihet për tre vjet nëse rrethanat dhe kushtet përkatëse nuk kanë ndryshuar. Pas lejes së dytë trevjeçare mund të kërkohet qëndrim i përhershëm, nëse kushtet vijojnë të plotësohen. Plani i investimit dhe punësimit duhet vlerësuar për përputhshmëri të vazhdueshme.

Qëndrimi nëpërmjet pronës së paluajtshme

Neni 84 parashikon leje të përkohshme qëndrimi për përdorimin dhe disponimin e një pasurie të paluajtshme në pronësi në Shqipëri. Leja e parë mund të jepet deri në një vit dhe përtërihet çdo vit. Bashkëpronari duhet të zotërojë të paktën gjysmën e pasurisë. Titulli i regjistruar dhe verifikimi ligjor i pronës janë thelbësorë.

Pronësia mbi pasurinë nuk duhet paraqitur si leje investitori. Ajo ka prova, kohëzgjatje dhe rregulla përtëritjeje të ndryshme dhe nuk kërkon kushtet e biznesit aktiv të nenit 85/1.

Punësimi si alternativë

Për shtetasin e një vendi të tretë që do të administrojë një shoqëri të vogël shqiptare, një marrëdhënie e vërtetë pune me shoqërinë mund të jetë më e përshtatshme. Leja unike për punësim shqyrtohet sipas bazës së vet ligjore, me kontratë ose ofertë pune dhe dokumentet e punëdhënësit. Paga, deklarimi dhe kontributet duhet të trajtohen saktë para fillimit të punës dhe gjatë gjithë lejes.

Mbrojtja e investimit dhe projektet strategjike

Shqipëria ka një rrjet marrëveshjesh dypalëshe investimi dhe është palë në Konventat e Nju Jorkut dhe ICSID. Mbrojtja e disponueshme varet nga investitori, investimi dhe marrëveshja përkatëse, ndaj struktura mbajtëse duhet shqyrtuar para kryerjes së investimit.

Ligji nr. 55/2015 krijon një kuadër të veçantë për investimet strategjike që plotësojnë kriteret. Ai lidhet me mbështetjen administrative dhe lehtësimin e projektit; nuk përbën vetë leje qëndrimi dhe nuk duhet ngatërruar me nenin 85/1.

Çfarë duhet përcaktuar para angazhimit

1. Vlera e investimit sipas udhëzimit të përbashkët ministror në fuqi.
2. Nëse zbatohet shqyrtimi i synuar ose një licencë sektoriale.
3. Nëse raportet pesë me një për personelin dhe organet drejtuese përputhen me planin e veprimtarisë.
4. Nëse shpërblimi dhe provat e përputhshmërisë tatimore mund të ruhen gjatë gjithë lejes.
5. Nëse neni 85/1, rruga e pronës e nenit 84 ose punësimi përshtatet më mirë me faktet.
6. Si duhen koordinuar regjistrimi i shoqërisë, banka dhe aplikimi; kohëzgjatja bankare ndryshon sipas bankës dhe strukturës së pronësisë.