Regjistrimi si person fizik në Shqipëri: udhëzues për shtetasit e huaj

Një shtetas i huaj mund të regjistrojë në Shqipëri një biznes individual si person fizik. Procedura në QKB nuk kërkon kapital themeltar ose akte themelimi dhe një aplikim i rregullt shqyrtohet shpejt. Regjistrimi i biznesit dhe migracioni janë procedura të veçanta: regjistrimi shërben si provë për aplikimin e vetëpunësimit, por nuk jep vetvetiu të drejtë qëndrimi ose pune.

KUSH MUND TË REGJISTROHET SI PERSON FIZIK

Çdo person fizik, përfshirë shtetasit e huaj. Nuk kërkohet shtëtsia shqiptare, as qëndrim i mëparshëm, as ortak ose përfaqësues vendas. Kjo hapje është veçori e qëllimshme e kuadrit shqiptar: Ligji nr. 7764/1993 u garanton investitorëve të huaj trajtim jo më pak të favorshëm se ai i shtetasve shqiptarë.

PROCEDURA E REGJISTRIMIT

Regjistrimi rregullohet nga Ligji nr. 9723/2007 dhe administrohet nga Qendra Kombëtare e Biznesit (QKB), e cila vepron si një ndalesë e vetme. Një aplikim i vetëm e fut aplikantin në regjistrin tregtar dhe e regjistron njëkohësisht prane administratës tatimore, skemës së sigurimeve shoqërore dhe asaj shëndetësore.

Me regjistrimin lëshohet numri unik i identifikimit (NIPT), që shërben njëkohësisht si numër i regjistrit tregtar dhe numër tatimor. Nuk ka tarifë shteterore, nuk ka kapital minimal dhe nuk kërkohen akt themelimi, statut apo veprim noterial. Kur dokumentet janë në rregull, regjistrimi përfundon zakonisht brenda një ose dy ditëve pune.

REGJISTRIMI DHE E DREJTA E QËNDRIMIT

Për shtetasin e një vendi të tretë, regjistrimi në QKB është vetëm një pjesë e rrugës së vetëpunësimit. Neni 67 kërkon që veprimtaria e propozuar t'i shërbejë një interesi ekonomik, të pritet të ketë ndikim pozitiv ekonomik dhe aplikanti të ketë kapital të mjaftueshëm për realizimin e idesë së biznesit. Autoriteti i vlerëson këto kushte nga dokumentet e paraqitura.

Leja unike për vetëpunësim lidhet me planin e miratuar të biznesit dhe mund të jepet deri në tre vjet. Pas tre vitesh, qëndrimi i përhershëm mund të kërkohet vetëm nëse veprimtaria është realizuar me sukses, aplikanti ka të ardhura të përshtatshme për veten dhe personat në ngarkim dhe plotëson kushtet e tjera ligjore. Leja mund të kufizohet sipas veprimtarisë, profesionit ose rajonit.

PERSON FIZIK APO SHOQËRI: SI TË ZGJIDHNI

Tatimi është një faktor, por trajtimi nuk është i njëjtë në çdo rast. Klasifikimi i aktivitetit, neni 12, përgjegjësia, financimi dhe rritja e synuar duhen shqyrtuar së bashku.

Forma e personit fizik i përshtatet një veprimtarie vërtet individuale me ekspozim të kufizuar: përkthim, dizajn, shkrim, zeje individuale, konsulencë me bazë të larmishme klientësh, pa punëmarrës dhe pa ambiente. Sh.p.k. bëhet instrumenti më i mirë sapo hyn në lojë një pjesëmarrës i dytë, kapital i jashtëm, personel ose një shitje e ardhshme — dhe kapitali minimal prej 100 lekësh e bën të arritshme në pothuajse çdo përmasë.

DETYRIMET E VAZHDUESHME

• deklarata vjetore e tatimit deri më 31 mars, pavarësisht nëse paguhet tatim;
• libra kontablë dhe regjistra të blerjeve e shitjeve;
• fatura nëpërmjet sistemit të fiskalizimit, i cili duhet të jetë në funksion para faturës së parë;
• regjistrimi për TVSH sapo qarkullimi kalon 10.000.000 lekë, i matur mbi bazë rrokullisëse dymbëdhjetëmujore, më pas deklarata mujore deri më datën 14;
• mbajtja në burim dhe kontributet për çdo punëmarrës.

Pragu i TVSH-së dhe pragu i tatimit mbi fitimin caktohen nga ligje të ndryshme dhe veprojnë në mënyrë të pavarur. Një biznes mund të jetë në brezin 0% të tatimit mbi fitimin dhe njëkohësisht të ketë detyrim të plotë mujor për TVSH.

NJË SHËNIM PËR KËSHILLTARËT DHE TË LIRËT

Neni 12 trajton varësinë nga klientët: treguesit ligjorë përfshijnë të paktën 80% të të ardhurave nga një klient ose të paktën 90% nga më pak se tre klientë. Marrëdhënia reale ekonomike dhe përjashtimet ligjore kanë rëndësi. Deklarata e statusit të të vetëpunësuarit paraqitet me deklaratën përkatëse vjetore dhe administrata tatimore mund të verifikojë faktet.