Dividendët në ShqipëriRregullat në fuqi dhe propozimi për rritjen në 15%

Një shoqëri mund të ketë para në llogarinë bankare pa pasur fitime që mund t’i shpërndajë ligjërisht. Gjithashtu, një dividend mund të krijojë detyrim tatimor përpara se ortaku apo aksionari të marrë paratë. Të dyja këto çështje marrin rëndësi teksa Shqipëria shqyrton rritjen e tatimit mbi dividendët nga 8% në 15%.

Për themeluesit, bizneset familjare dhe investitorët ndërkombëtarë, tërheqja e fitimeve kërkon më shumë sesa krahasimin e normave tatimore. Pozita tatimore e shoqërisë, rezervat e shpërndashme, statusi i përfituesit dhe koha e shpërndarjes duhen shqyrtuar së bashku.

1. Si tatohen dividendët sot

Ligji nr. 29/2023, “Për tatimin mbi të ardhurat”, përcakton aktualisht normën vendase 8% për dividendët. Kjo normë pasqyrohet në dispozitat për të ardhurat nga investimi, të ardhurat e korporatës dhe tatimin e mbajtur në burim. Zakonisht, shoqëria shqiptare që shpërndan dividendin duhet ta mbajë tatimin në burim, ta deklarojë dhe ta paguajë pranë administratës tatimore. Një përjashtim i zbatueshëm ose një marrëveshje tatimore mund ta ndryshojë këtë trajtim.

Tatimi llogaritet mbi dividendin bruto, pa zbritur shpenzimet e ortakut apo aksionarit. Dividendi nuk është shpenzim i zbritshëm për shoqërinë që e shpërndan: ai përfaqëson përdorim të fitimit pasi është përcaktuar detyrimi tatimor i vetë shoqërisë.

Për shembull, një dividend bruto prej 1.000.000 lekësh sjell 80.000 lekë tatim mbi dividendin në Shqipëri dhe 920.000 lekë për përfituesin, me normën aktuale 8%, duke supozuar se nuk zbatohet përjashtim ose ulje sipas një marrëveshjeje tatimore. Kjo llogaritje nuk përcakton ndonjë detyrim shtesë në shtetin ku përfituesi është rezident tatimor.

Tatimi i shoqërisë mbi të ardhurat e korporatës dhe tatimi mbi dividendin janë dy nivele të veçanta tatimi. Subjektet që plotësojnë kushtet dhe kanë të ardhura bruto vjetore deri në 14 milionë lekë mund të përfitojnë nga norma kalimtare 0% deri më 31 dhjetor 2029, sipas nenit 69. Kjo lehtësi nuk i përjashton automatikisht dividendët e ortakëve apo aksionarëve. Kushtet e përfitimit, viti përkatës dhe çdo regjim i posaçëm duhen verifikuar.

Ky artikull trajton shpërndarjet nga shoqëritë, veçanërisht shoqëritë shqiptare me përgjegjësi të kufizuar (sh.p.k.). Tërheqjet e një tregtari person fizik nuk janë dividendë shoqërie dhe kërkojnë analizë tjetër.

Ligji nr. 29/2023, nenet 24, pika 3; 41; 50, pika 1, shkronja d; 56–59 dhe 69, pika 1, shkronja dh: [1].

2. Çfarë propozon qeveria për vitin 2027

Projektligji zyrtar i depozituar në Kuvend do ta zëvendësonte normën aktuale 8% mbi dividendët me 15%, përmes ndryshimeve të bashkërenduara në nenet 24, 41 dhe 59 të ligjit për tatimin mbi të ardhurat. Dispozita për hyrjen në fuqi parashikon që ligji ndryshues të hyjë në fuqi 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare dhe t’i shtrijë efektet nga 1 janari 2027.

Edhe këto rregulla për hyrjen në fuqi dhe fillimin e efekteve janë ende propozime. Depozitimi në Kuvend dhe një njoftim ministror nuk e ndryshojnë vetvetiu normën në fuqi. Edhe në prezantimin e datës 2 nëntor 2026, Ministria e Financave vazhdoi ta paraqiste rritjen si propozim.

Versioni parlamentar është veçanërisht i rëndësishëm sepse ndryshon nga materialet e qarkulluara më herët. Ai ndryshon fjalinë për dividendët në nenin 41, duke ruajtur normën standarde 15% të tatimit mbi të ardhurat e korporatës. Përmban gjithashtu sqarimin e propozuar për shpërndarjet e fshehura, të trajtuar më poshtë. Për këtë arsye, analiza mbështetet në projektligjin e depozituar dhe jo në versionin e mëparshëm.

Relacioni shoqërues e lidh rritjen e propozuar të tatimit mbi dividendët me përafrimin e trajtimit të të ardhurave nga investimi, kufizimin e mundësive për të zëvendësuar shpërblimin për punën me shpërndarje fitimi dhe nxitjen e riinvestimit. Këto janë objektivat e deklaruara të qeverisë; ato nuk e zëvendësojnë nevojën për ta vlerësuar çdo veprim sipas dispozitave konkrete ligjore.

Projektligji parlamentar, nenet 1; 3, pika 2; 5; 6 dhe 8; relacioni zyrtar dhe prezantimi i Ministrisë: [4]–[7].

3. Sa do të kushtonte rritja?

Një dividend bruto i deklaruar prej 1 milion lekësh

Duke mbajtur të pandryshuar shumën bruto, ndikimi i drejtpërdrejtë te përfituesi bëhet i qartë:

Diferenca është 70.000 lekë për çdo 1 milion lekë dividend bruto. Kjo është rritje e normës me shtatë pikë përqindjeje. Nuk duhet përshkruar thjesht si rritje prej 7% e shumës së tatimit.

Tatimi i shoqërisë dhe tatimi mbi dividendin së bashku

Për një shoqëri që i nënshtrohet normës standarde 15% të tatimit mbi të ardhurat e korporatës, tatimi mbi dividendin zbatohet mbi fitimin që mbetet pas këtij tatimi. Prandaj, të dyja normat nuk mblidhen thjesht me njëra-tjetrën.

Në këtë shembull, barra e përgjithshme do të rritej nga 21,8% në 27,75% e fitimit fillestar. Nëse shoqëria përfiton ligjërisht normën 0% të tatimit mbi të ardhurat e korporatës, barra përkatëse në Shqipëri mbi fitimet e shpërndara plotësisht do të ishte 8% sipas ligjit aktual dhe 15% sipas propozimit, me të njëjtat supozime thjeshtuese.

Llogaritje të Tridens sipas normave të ligjit në fuqi dhe projektligjit të depozituar: [1] [4].

4. Përpara pagesës: A mund të shpërndahet fitimi?

Një gjendje pozitive në bankë nuk provon se ekziston fitim i shpërndashëm. Ajo mund të përfshijë paradhënie nga klientët, fonde të marra hua, tatime të papaguara ose para të nevojshme për furnitorët dhe punonjësit. Përpara vendimit për shpërndarje, duhen rakorduar llogaritë, humbjet e mëparshme, rezervat, detyrimet ekzistuese për dividendë dhe nevojat e shoqërisë për likuiditet.

Për një sh.p.k., pikënisja është fitimi i pasqyruar në pasqyrat financiare dhe vendimi i organit kompetent të shoqërisë. Nëse statuti nuk parashikon ndryshe, shpërndarja bëhet sipas pjesëmarrjeve përkatëse të ortakëve. Edhe ortaku i vetëm duhet ta dokumentojë vendimin e kërkuar: pronësia e vetme nuk e shuan personalitetin juridik të veçantë të shoqërisë.

Neni 77 i ligjit për shoqëritë tregtare kërkon që, pas pagimit të dividendit:

• aktivet e shoqërisë t’i mbulojnë plotësisht detyrimet e saj; dhe
• shoqëria të ketë aktive likuide të mjaftueshme për të përmbushur detyrimet që bëhen të kërkueshme brenda 12 muajve pasardhës.

Administratorët duhet të lëshojnë certifikatën e aftësisë paguese që vërteton plotësimin e këtyre kushteve. Ata nuk mund ta lëshojnë rregullisht nëse gjendja financiare nuk i përmbush kriteret. Ligji parashikon gjithashtu përgjegjësi personale lidhur me shpërndarjet e ndaluara, përfshirë certifikimin nga pakujdesia dhe raste të caktuara kur ortakët marrin dividendë në kundërshtim me ligjin.

Shoqëritë aksionare (sh.a.) kanë rregullat e tyre, përfshirë ato për rezervat ligjore dhe për deklarimin e shpërndarjen e dividendëve. Lista e kontrolleve për një shoqëri me përgjegjësi të kufizuar nuk duhet zbatuar për to pa kontrolluar dispozitat përkatëse.

Një dosje e rregullt e shpërndarjes përfshin pasqyrat financiare të miratuara, rakordimin e fitimeve të pashpërndara, vendimin e ortakëve, dokumentet e kërkuara për aftësinë paguese, ndarjen e shumave bruto dhe neto, analizën tatimore, deklarimet dhe provat bankare.

Ligji nr. 9901/2008, veçanërisht nenet 76–81 dhe 127–129: [3].

5. Deklarimi, pagesa dhe dividendët e papaguar

Rregullat aktuale dallojnë vendimin e shoqërisë, pagesën ndaj ortakut apo aksionarit dhe detyrimet tatimore të shoqërisë. Mbajtja e parave brenda shoqërisë pas deklarimit të dividendit nuk e shtyn tatimin mbi dividendin për një kohë të pakufizuar.

Përpara miratimit të shpërndarjes, ekipi financiar duhet të planifikojë si deklarimin e tatimit në burim, ashtu edhe transferimin faktik të tij. Kjo vlen edhe kur vetë dividendi do të paguhet me këste ose do të mbetet i papaguar. Për detyrimin tatimor të shoqërisë duhen rezervuar fondet e nevojshme, edhe nëse ortakët apo aksionarët pranojnë ta marrin më vonë dividendin neto.

Ligji për tatimin mbi të ardhurat, nenet 56–57; Udhëzimi i Përgjithshëm nr. 26, i përditësuar, pikat 56.1–56.4: [1] [2].

6. Fitimet e pashpërndara dhe kalimi në vitin 2027

Fitimet që mbahen realisht në shoqëri, pa deklarim dividendi ose pa një shpërndarje tjetër të tatueshme, ndryshojnë nga një dividend tashmë i deklaruar, por i papaguar. Mbajtja e fitimit nuk e heq tatimin mbi të ardhurat e korporatës, por përgjithësisht shtyn vendimin e veçantë për shpërndarje dhe pasojat e tij për tatimin mbi dividendin.

Projektligji i depozituar nuk e ruan shprehimisht normën 8% për të gjitha fitimet e realizuara përpara vitit 2027. Ai nuk përmban as një rregull kalimtar të hollësishëm, të posaçëm për dividendët, që zgjidh çdo kombinim të datës së vendimit, pagesës dhe mbajtjes së tatimit në burim.

Prandaj, viti kur shoqëria e ka realizuar fitimin nuk duhet trajtuar si kriteri i vetëm për përcaktimin e normës. Po kështu, pa një analizë të mëtejshme, nuk duhet supozuar se një vendim i datuar në vitin 2026 siguron normën 8% për çdo pagesë ose detyrim tatimor që lind në vitin 2027.

Bizneset që shqyrtojnë një shpërndarje në fund të vitit duhet të përcaktojnë kronologjinë reale të veprimeve, momentin përkatës të lindjes së detyrimit tatimor, përmbushjen e kushteve të së drejtës tregtare dhe dispozitat përfundimtare të miratuara. Veprimet tashmë të përfunduara dhe të tatuara duhen dalluar nga shumat ende të padestinuara ose të papaguara. Çdo ridestinim, anulim, kompensim apo kapitalizim kërkon gjithashtu shqyrtimin e vet kontabël dhe tatimor.

Përparësi ka një vendim i mbështetur në dokumente dhe fakte, jo një tërheqje e nxituar. Një shpërndarje që e lë shoqërinë të paaftë për të paguar detyrimet, ose një dokument i prapadatësuar për të përfituar një trajtim tatimor, nuk është përgjigje e përshtatshme ndaj rritjes së propozuar.

Analizë e nenit 56 në fuqi dhe nenit 8 të projektligjit të depozituar; në këtë projektligj nuk është identifikuar një dispozitë e posaçme që ruan trajtimin e mëparshëm: [1] [4].

7. Huatë dhe paradhëniet: Rëndësi ka përmbajtja reale

Neni 1 i projektligjit do ta zgjeronte shprehimisht përkufizimin e dividendit edhe te shumat e dhëna ortakëve apo aksionarëve si paradhënie, hua ose financime të tjera, kur ato nuk përbëjnë transaksione financiare reale ose shlyerje detyrimesh ekzistuese, por në thelb ekonomik përfaqësojnë shpërndarje të tërthortë të fitimit.

Kjo nuk do të thotë se çdo hua ndaj ortakut apo aksionarit bëhet e tatueshme si dividend. Formulimi i propozuar mbështetet te natyra reale e veprimit. Vetëm një kontratë huaje nuk e zgjidh këtë çështje nëse rrethanat tregojnë se kthimi i shumës nuk është synuar asnjëherë.

Llogaritë rrjedhëse të ortakëve apo aksionarëve dhe marrëveshjet e financimit duhen kontrolluar për qëllimin ekonomik, miratimet, kushtet e shlyerjes, interesin kur është i përshtatshëm, aftësinë e huamarrësit për të shlyer dhe historikun faktik të pagesave. Paratë që shoqëria i jep hua një pronari duhen dalluar nga shlyerja e një borxhi real që shoqëria ka ndaj tij. Interesi dhe pagesat e tjera të lidhura mund të kenë trajtimin e tyre tatimor.

Edhe shpenzimet personale të paguara nga shoqëria dhe tërheqjet e pashpjeguara duhen rakorduar. Ligji ekzistues tashmë kufizon zbritjen e shpenzimeve për konsum personal të ortakëve, aksionarëve dhe administratorëve dhe përmban rregulla për veprimet ndërmjet palëve të lidhura. Propozimi nuk i bën të sigurta, ndërkohë, tërheqjet e padokumentuara të fitimit.

Projektligji, neni 1, dhe relacioni shoqërues; ligji aktual për tatimin mbi të ardhurat, nenet 44 dhe 50: [4] [5] [1].

8. Dividendët, paga dhe pagesat reale të biznesit

Paga shpërblen punën; dividendi shpërblen pjesëmarrjen në pronësi. Qiraja, tarifat e shërbimeve, interesi dhe kthimi i principalit të huasë kanë baza të ndryshme juridike dhe tatimore. Ato nuk janë etiketa të këmbyeshme për t’i transferuar të njëjtën shumë një pronari.

Shpërblimi për punë të kryer realisht mund të jetë i zbritshëm për shoqërinë nëse plotëson kushtet ligjore, dokumentohet siç duhet dhe përpunohet saktë në deklarime e pagesa. Ai sjell gjithashtu detyrime për tatimin mbi të ardhurat personale dhe, sipas rastit, për sigurimet shoqërore e shëndetësore. Prandaj, për një ortak apo aksionar që punon në biznes ose e administron atë, krahas planifikimit të dividendit, duhet shqyrtuar roli real dhe detyrimet përkatëse.

Një krahasim i drejtë përdor koston totale të shoqërisë dhe shumën neto që merr individi, në vend që ta krahasojë tatimin mbi dividendin me një përqindje të vetme të listëpagesës. Ai merr parasysh edhe mbulimin pensional e të sigurimeve, rezidencën tatimore të personit dhe nëse shoqëria përfiton realisht kursim tatimor nga një shpenzim i zbritshëm. Projektligji fiskal propozon veçmas ndryshime për të ardhurat nga punësimi, ndaj krahasimi për pagën në vitin 2027 duhet përditësuar sipas legjislacionit përfundimtar.

Po kështu, një tarifë menaxhimi për një palë të lidhur kërkon shërbim real, çmim të përshtatshëm dhe prova. Kthimi i principalit të huasë kërkon një borxh ekzistues dhe të dokumentuar. Krijimi i kostove fiktive ose ndryshimi i përshkrimeve pa ndryshuar faktet mund të sjellë detyrime shtesë, në vend të një kursimi të ligjshëm.

Ligji aktual për tatimin mbi të ardhurat, nenet 12, 24, 44 dhe 48–50; projektligji, neni 3, pika 1: [1] [4].

9. Shoqëritë si ortakë dhe pronarët ndërkombëtarë

Kontrolloni përjashtimin për pjesëmarrjen

Neni 29 parashikon përjashtim për dividendë të caktuar të marrë nga një entitet rezident që plotëson kushtet. Kriteret kryesore përfshijnë pjesëmarrjen prej të paktën 10% në kapitalin ose të drejtat e votës të entitetit shpërndarës, sipas përcaktimeve të dispozitës, dhe një periudhë të pandërprerë zotërimi prej të paktën 24 muajsh. Ligji përcakton edhe kushtet për lehtësim të përkohshëm të mbështetur me garanci tatimore, kur periudha e zotërimit nuk është plotësuar ende.

Neni 58, pika 3, shkronja b, e lidh përjashtimin nga mbajtja në burim me kushtet e nenit 29. Ky nuk është përjashtim i përgjithshëm për çdo ortak apo aksionar që është person juridik. Një shoqëri mëmë e huaj nuk duhet të supozojë se përfiton vetëm sepse zotëron një filial shqiptar. Përfituesi, pjesëmarrja dhe çdo lidhje me veprimtarinë në Shqipëri duhen analizuar sipas dispozitave të zbatueshme.

Kontrolloni marrëveshjen tatimore përkatëse

Për një ortak apo aksionar rezident jashtë vendit, duhet përcaktuar nëse ekziston një marrëveshje tatimore në fuqi dhe nëse ajo zbatohet për atë përfitues e atë dividend. Kufijtë e normës sipas marrëveshjes mund të varen nga statusi i përfituesit efektiv, natyra dhe madhësia e pjesëmarrjes, si dhe dispozitat kundër abuzimit. Duhet siguruar certifikata e rezidencës tatimore dhe përmbushur procedura shqiptare për lehtësimin përkatës; shtetësia ose një llogari bankare jashtë vendit nuk i zëvendësojnë ato.

Një normë maksimale sipas marrëveshjes nuk e rrit një normë vendase më të ulët. Nga ana tjetër, nëse norma vendase rritet, mbrojtja që ofron marrëveshja mund të marrë më shumë rëndësi. Nuk duhet supozuar e njëjta përgjigje për një individ rezident në Mbretërinë e Bashkuar, një shoqëri mëmë gjermane apo një aksionar amerikan: pozita sipas marrëveshjes dhe rregullat tatimore në shtetin e pronarit duhen kontrolluar veçmas.

Së fundi, mbajtja e tatimit në Shqipëri mund të mos e shlyejë të gjithë detyrimin tatimor të pronarit mbi të ardhurat botërore. Shteti i rezidencës mund ta tatojë dividendin, të lejojë kreditim të kufizuar ose të zbatojë përjashtim sipas kushteve të veta. Nuk duhet supozuar automatikisht se tatimi mbi të ardhurat e korporatës i paguar nga shoqëria është i kreditueshëm nga një ortak apo aksionar individ jashtë vendit.

Ligji për tatimin mbi të ardhurat, nenet 29 dhe 58; Udhëzimi i Përgjithshëm nr. 26, pika 56.1, shkronja e; Udhëzimi nr. 11/2024 për zbatimin e marrëveshjeve dhe marrëveshja përkatëse: [1] [2] [8].

10. Çfarë duhet të bëjnë tani shoqëritë dhe pronarët e tyre

1. Rakordoni shumën e disponueshme. Dalloni fitimet e pashpërndara nga kapitali, rezervat, huatë e ortakëve apo aksionarëve dhe detyrimet për dividendë të deklaruar. Identifikoni humbjet dhe shumat që ligjërisht nuk mund të shpërndahen.
2. Konfirmoni pozitën tatimore të shoqërisë. Kontrolloni regjimin real të tatimit mbi të ardhurat e korporatës dhe llogaritni rezultatet si sipas ligjit aktual, ashtu edhe sipas normës së propozuar.
3. Identifikoni çdo përfitues. Dokumentoni pronësinë, rezidencën tatimore, statusin si individ ose person juridik, kushtet e përjashtimit për pjesëmarrjen dhe dokumentet e kërkuara nga marrëveshjet tatimore.
4. Shqyrtoni vendimin për shpërndarje. Verifikoni miratimet e organeve kompetente, ndarjen ndërmjet ortakëve apo aksionarëve, kushtet e aftësisë paguese dhe, kur kërkohet, likuiditetin e mbetur për 12 muajt pasardhës.
5. Kontrolloni saldot me ortakët apo aksionarët. Dokumentoni huatë, paradhëniet, rimbursimet dhe shlyerjet. Sqaroni shpenzimet e pashpjeguara ose thjesht personale.
6. Përcaktoni datat përpara transferimit të parave. Renditni afatet e vendimit, pagesës, mbajtjes në burim, deklarimit dhe transferimit të tatimit. Merrni këshillim të posaçëm për veprimet që shtrihen në vitin 2027.
7. Kontrolloni ligjin përfundimtar përpara zbatimit. Ndiqni ndryshimet në Kuvend, botimin në Fletoren Zyrtare dhe udhëzimet zbatuese. Përditësoni llogaritjet dhe dokumentet nëse rregullat përfundimtare ndryshojnë.

Për një shqyrtim fillestar, mblidhni pasqyrat financiare më të fundit, një pasqyrë të fitimeve të pashpërndara, regjistrin e pronësisë, vendimet përkatëse të ortakëve apo aksionarëve, saldot e hapura të llogarive të tyre dhe certifikatat e rezidencës tatimore. Këto dokumente bëjnë të mundur që këshillimi ligjor dhe tatimor të trajtojë shpërndarjen reale dhe jo vetëm një normë hipotetike.

Pyetje të shpeshta

Lexoni gjithashtu: Kostot e themelimit të një shoqërie në Shqipëri · Këshillim tatimor për shoqëritë